fa بررسی اثرات چهلغوزه افغانستان بر غلظت چربی خون در موش‌های صحرایی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: هایپرلیپیدمی یکی از مهم‌ترین عوامل خطر در بروز امراض قلبی-وعایی، سکته مغزی و کبد چرب است. در سال‌های اخیر، استفاده از ترکیبات طبیعی و نباتات و دانه‌های طبی به‌عنوان جایگزینی برای تداوی دوایی مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مطالعه بررسی اثرات چهلغوزه افغانستان بر میزان چربی خون در موش‌های صحرایی بود.<br> مواد و روش‌ها: در این مطالعه تجربی، ۳۰ موش نر ویستار ابتدا به‌مدت ۸ هفته با رژیم پرچرب دچار هایپرلیپیدمی شدند. سپس حیوانات به پنج گروه تقسیم شدند: گروه نرمال، گروه پرچرب، و سه گروه آزمایشی که به‌ترتیب %6، %12 و %25 چهلغوزه در رژیم غذایی دریافت کردند. پس از ۴ هفته ، غلظت تری‌گلیسرید، کلسترول تام، &nbsp;LDL و HDL در نمونه‌های خونی اندازه‌گیری شد.<br> نتایج: رژیم پرچرب موجب افزایش معنی‌دار تری‌گلیسرید، کلسترول تام و LDL نسبت به گروه نرمال شد. دوز %25 چهلغوزه باعث کاهش معنی‌دار تری‌گلیسرید و LDL شد. دوز %12 تأثیر آماری معنی‌داری نداشت و دوز %6 برخلاف انتظار موجب افزایش تری‌گلیسرید و کاهش HDL شد .<br> بحث و نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که مصرف چهلغوزه افغانستان در دوز مناسب می‌تواند باعث بهبود شاخص‌های لیپیدی شده و دارای اثرات هایپولیپیدمیک باشد. این دانه خوراکی، به‌دلیل ترکیبات زیست‌فعال از جمله اسیدهای چرب غیراشباع و انتی‌اکسیدان‌ها، می‌تواند گزینه‌ای مؤثر و مصئون برای پیشگیری و کمک به تداوی هایپرلیپیدمی محسوب شود. با این حال، اثرات آن به‌شدت وابسته به دوز مصرفی است و استفاده نامناسب می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد. انجام مطالعات بیشتر در مدل‌های انسانی برای تأیید این نتایج ضروری است.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: Hyperlipidemia is a major risk factor for cardiovascular diseases, stroke, and fatty liver disease. In recent years, natural compounds and herbal remedies have gained increasing attention as alternatives to conventional pharmacological treatments. This study aimed to evaluate the effects of different doses of Afghan pine nut (Pinus gerardiana) on serum lipid profiles in rats.<br> Materials and Methods: In this experimental study, 30 male Wistar rats were fed a high-fat diet for 8 weeks to induce hyperlipidemia. The animals were then divided into five groups: normal control, high-fat control, and three treatment groups receiving 6%, 12%, or 25% pine nut along with the high-fat diet. After four weeks of intervention, plasma levels of triglycerides, total cholesterol, LDL, and HDL were measured.<br> Results: The high-fat diet significantly increased triglycerides, total cholesterol, and LDL compared to the normal group. The 25% pine nut dose significantly reduced triglycerides and LDL. The 12% dose showed no significant change, while the 6% dose unexpectedly increased triglycerides and decreased HDL.<br> Conclusion: The findings indicate that Afghan pine nut, when administered at an appropriate dose, can improve lipid profiles and exhibits hypolipidemic properties. Due to its bioactive compounds such as unsaturated fatty acids and antioxidants, it has potential as a safe and effective dietary supplement for the prevention and management of hyperlipidemia. However, its efficacy is highly dose-dependent, and improper use may lead to adverse effects. Further clinical studies are required to validate these results in humans.</div> هایپرلیپیدمی, چهلغوزه, کلسترول, تری گلیسرید, اسیدهای چرب hyperlipidemia, Afghan pine nut, cholesterol, triglycerides, fatty acids 48 56 http://kjms.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-26-3&slc_lang=fa&sid=1 Hossain Rezayee حسین رضایی hossainrezayee414@gmail.com Yes Department of Pharmacology and Public Health, Khatam Al-Nabieen University, Kabul, Afghanistan دیپارتمنت فارموکولوژی و صحت عامه، پوهنتون خاتم‌النبیین(ص)، کابل، افغانستان