fa بررسی ترکیبات کیمیاوی و کاربرد طبی شیلاجیت در ترمیم زخم تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">یکی از موضوعات مهم در جامعه امروز، ترمیم و مدیریت زخم است. باوجود پیشرفت‌هایی که در زمینه ترمیم زخم و استفاده از زخم‌پوش‌های مختلف صورت گرفته، این مسئله همچنان از چالش‌های بزرگ در مراکز صحی و بین مردم به شمار می‌رود. بسیاری از افراد به دلیل نگرانی از عوارض مواد کیمیاوی، به جستجوی راه‌حل‌های طبیعی برای درمان زخم و جراحات خویش می‌پردازند. یکی از موادی که از گذشته‌های دور مورد توجه بوده، شیلاجیت یا موملایی است. شیلاجیت یک ماده طبیعی است که به شکل رسوبات سیاه‌رنگ از میان سنگ‌های کوهستانی در مناطقی چون نپال، هیمالیا و افغانستان به دست می‌آید. این ماده که غنی از مواد معدنی، ویتامین‌ها و عناصر حیاتی می‌باشد، کاربردهای طبی متعددی دارد. در طب سنتی، از شیلاجیت برای تقویت قوای جسمانی، بهبود عملکرد استخوان‌ها، افزایش انرژی و تقویت قوای جنسی استفاده می‌شده است. مطالعات جدید علمی نشان داده است که شیلاجیت می‌تواند نقش مؤثری در تسریع ترمیم زخم داشته باشد. این تأثیر به دلیل وجود مواد آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی در ترکیب آن است که می‌تواند به کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت کمک کند. علاوه بر این، شیلاجیت با تحریک تولید حجرات جدید پوستی و بهبود جریان خون موضعی، روند ترمیم زخم را سرعت می‌بخشد. تحقیقات روی مدل‌های حیوانی و کشت حجرات نیز تأثیر مثبت شیلاجیت را در ترمیم زخم و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده تأیید کرده‌اند. این مطالعات نشان داده‌اند که استفاده موضعی یا خوراکی این ماده می‌تواند به بهبود زخم‌های مزمن و حاد کمک کند. در نتیجه، شیلاجیت به عنوان یک گزینه طبیعی و مؤثر در زمینه مدیریت زخم مطرح است و می‌تواند جایگزینی مناسب برای برخی از روش‌های کیمیاوی موجود باشد.</div> <div style="text-align: justify;">One of the important topics in today&#39;s society is wound healing and management. Despite advancements in wound healing and the use of various dressings, this issue remains a significant challenge in healthcare facilities and among the public. Many individuals seek natural solutions for treating their wounds and injuries due to concerns about the side effects of chemical substances. One substance that has been of interest since ancient times is shilajit. Shilajit is a natural substance that is obtained as blackish-brown deposits from mountainous regions such as Nepal, the Himalayas, and Afghanistan. This substance, rich in minerals, vitamins, and essential elements, has numerous medicinal applications. In traditional medicine, shilajit has been used to enhance physical strength, improve bone function, increase energy, and boost sexual vitality. Recent scientific studies have shown that shilajit can play a significant role in accelerating wound healing. This effect is attributed to the presence of antioxidant and anti-inflammatory compounds in its composition, which can help reduce inflammation and prevent infection. Additionally, shilajit accelerates the wound healing process by stimulating the production of new skin cells and improving local blood circulation. Research on animal models and cell cultures has also confirmed the positive impact of shilajit on wound healing and the regeneration of damaged tissues. These studies have demonstrated that the topical or oral use of this substance can aid in the improvement of chronic and acute wounds. Therefore, shilajit is emerging as a natural and effective option in wound management and can serve as a suitable alternative to some existing chemical methods.</div> شیلاجیت, ترمیم زخم, مواد معدنی, ترکیبات کیمیاوی Shilajit, Wound healing, Minerals, Chemical compounds 65 75 http://kjms.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-45-2&slc_lang=fa&sid=1 Alishir Haidari علی شیر حیدری alishirhaidari986@gmail.com Yes Department of basic Sciences, Faculty of Stomatology, Ghalib University, Kabul, Afghanistan دیپارتمنت علوم پایه، دانشکده ستوماتولوژی، پوهنتون غالب، کابل، افغانستان Ghualm Yahya Amiry غلام یحیی امیری yahya.amiry@ghalib.edu.af No Department of Para clinic, Faculty of Medical Sciences, Ghalib University, Kabul, Afghanistan دیپارتمنت پاراکلینیک، دانشکده طب معالجوی، پوهنتون غالب، کابل، افغانستان