Mendeley  

Zotero  

Amiri S H. Therapeutic Effects of Exercise on Blood Sugar Control in Type 2 Diabetes: A Systematic Review. KJMS 2025; 10 (20) :3-13
URL: http://kjms.knu.edu.af/article-1-86-fa.html

این مرور نظام‌مند با هدف بررسی جامع اثرات ورزش و فعالیت بدنی منظم بر کنترل قند خون و شاخص‌های متابولیک در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ انجام شده است. دیابت نوع ۲ یکی از شایع‌ترین امراض مزمن متابولیک در سراسر جهان است که با مقاومت به انسولین، افزایش سطح گلوکز خون و بروز عوارض جدی قلبی–وعایی، کلیوی و عصبی همراه می‌باشد. با توجه به افزایش شیوع این اختلال و محدودیت‌های تداوی دوایی، شناسایی مداخلات غیردوایی مؤثر، به‌ویژه ورزش، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این مطالعه، جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی معتبر از جمله PubMed ، Scopus،  Web of Science و Cochrane Library انجام شد. مطالعاتی وارد مرور شدند که شامل کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده (RCTs) با مداخلات ورزشی حداقل به‌مدت هشت هفته بودند. در مجموع، ۵۲ مطالعه با ۶٬۸۴۲ شرکت‌کننده واجد شرایط در تحلیل نهایی گنجانده شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که ورزش منظم به‌طور معناداری موجب کاهش سطح هموگلوبین  گلیکوزیله (HbA1c)، قند خون ناشتا (FBG) و شاخص مقاومت به انسولین (HOMA-IR) در افراد دیابتی می‌شود. مداخلات ترکیبی شامل تمرینات هوازی و مقاومتی بیشترین اثربخشی را در کنترل گلیسمی داشتند، به‌گونه‌ای که کاهش HbA1c در محدوده 5/0 تا 9/0% گزارش شد. همچنین، تمرینات منظم ورزشی منجر به کاهش شاخص توده بدنی (BMI)، دور کمر و بهبود حساسیت به انسولین گردید که در مجموع به بهبود سلامت متابولیک و عملکرد قلبی–وعایی کمک می‌کند. به‌طور کلی، نتایج بر اهمیت گنجاندن برنامه‌های ورزشی ساختارمند و منظم در پروتکل‌های تداوی مریضان مبتلا به دیابت نوع ۲ تأکید می‌کنند. ورزش باید به‌عنوان یک مؤلفه کلیدی در کنار تداوی دوایی و اصلاح سبک زندگی مورد توجه قرار گیرد. مطالعات آینده باید اثرات بلندمدت، دوز بهینه ورزش، و تعامل آن با رژیم غذایی، عوامل روانی و رفتارهای سلامت‌محور را بررسی کنند تا راهبردهای جامع‌تری برای پیشگیری و کنترل دیابت ارائه شود.